Voedingssupplementen: Noodzakelijk of Kwakzalverij ?

Iedereen doet het, toch?

Heel veel mensen hebben ooit al wel eens een pilletje met vitaminen en/of mineralen geslikt. Voedingssupplementen nemen we meestal naar aanleiding van een klacht. Het meest voorkomende voorbeeld is dat van magnesium en spierkrampen. Had je de laatste keer dat je ging fietsen last van spierkrampen? Dan is de kans groot dat een vriend of kennis je heeft aangeraden om extra magnesium bij te nemen. Want een magnesiumtekort is de meest voorkomende oorzaak van spierkrampen, toch?

Daarnaast zijn er ook mensen die standaard wat extra vitaminen en mineralen slikken om zich te behoeden voor eventuele tekorten. Dit zie je vaak bij sporters. Zij gaan ervan uit dat als je het lichaam zo hard belast zoals zij doen, het niet anders kan dan dat het lichaam extra vitaminen nodig heeft. Voor hen zijn voedingssupplementen een essentiële component van hun voeding. Nu is de vraag natuurlijk: moet iedereen aan de vitaminepillen om gezond te zijn?

Wat zijn voedingssupplementen eigenlijk

Omdat mogelijks niet iedereen weet wat er onder de term ‘voedingssupplementen’ valt, wil ik dit eerst kort toelichten. Voedingssupplementen zijn voedingsmiddelen in allerlei vormen (capsules, pastilles, tabletten, pillen, poeder, …) die een geconcentreerde bron zijn van een of meer voedingsstoffen die over het algemeen van nature in onze voeding voorkomen.

Hierin heb je dan nog twee onderverdelingen: de groep van de micronutriënten (vitaminen en mineralen) en de groep van de prestatiebevorderende ofwel ergogene middelen. Over deze laatste groep ga ik niet al te veel vertellen omdat dit een topic op zich is en het slechts voor een minderheid van de lezers relevant zal zijn.

Heeft een sporter tekort aan vitaminen en mineralen?

Het is wel degelijk zo dat als je het lichaam zwaar belast, je een grotere nood hebt aan alle voedingsstoffen. Een sporter heeft dus meer nood aan zowel macro- (koolhydraten, eiwitten, vetten) als micronutriënten. Dit is natuurlijk niet onlogisch want als je een fysieke inspanning doet, verricht je arbeid (jezelf of een voorwerp voortbewegen) en hiervoor moet je lichaam energie vrijmaken.

Om deze energie te vrij te maken, worden er ruwe grondstoffen (vetten en koolhydraten) omgezet naar voor ons lichaam bruikbare brandstof. (hiervoor worden bepaalde vitaminen en mineralen aangesproken) Er moet ook zuurstof aangevoerd worden om deze brandstof te kunnen verbranden. (om zuurstof te transporteren in ons lichaam wordt het gebonden aan ijzerbevattende stoffen in ons bloed) Hier zal ik niet dieper op in gaan, maar het is duidelijk dat naarmate je het lichaam meer belast, je meer nodig hebt van alle stoffen die betrokken zijn bij de energielevering.

Hebben we voedingssupplementen nodig of niet?

Ons lichaam gaat hier evenwel heel goed mee om. Zoek maar eens op hoeveel een renner in de Tour de France eet (zie afbeelding) en vergelijk dit met hoeveel je zelf eet. De kans is aanzienlijk dat misselijk wordt bij het aanschouwen van deze hoeveelheden.

voedingsupplement tdf

Inderdaad: sporters eten een stuk meer dan mensen die minder bewegen. Een groter energieverbruik zorgt voor een verhoogde behoefte aan voedingsstoffen. Ons lichaam vangt dit op door ons meer honger te laten krijgen zodat we meer zullen eten. Zorg voor gezonde en gevarieerde voeding met voornamelijk nutriëntrijke voedingsmiddelen (zo weinig mogelijk “junkfood”). Zo ga je door meer te eten niet enkel je verhoogde behoefte aan macronutriënten maar ook je extra nood aan micronutriënten dekken. Sporters hoeven dus absoluut niet standaard voedingssupplementen bij te nemen.

Maar.. als het geen kwaad kan..

Daarentegen zijn er mensen die zeggen “oké ja, het is misschien niet nodig maar het is ook niet schadelijk dus ik neem het toch maar voor de zekerheid.” Het klopt dat de meeste vitaminen wateroplosbaar zijn en dat je een teveel van deze vitaminen verwijdert via de urine. Helaas is dit niet altijd even onschuldig. Vitamine B6 is bijvoorbeeld een wateroplosbaar vitamine dus in principe zou je de overschot gewoon uitplassen. Toch blijkt dat grote hoeveelheden vitamine B6 kan leiden tot zenuwbeschadiging. Enige voorzichtigheid is dus wel aangeraden!

Verder kan je jezelf ook afvragen wat het nut is van extra te supplementeren als je het toch gewoon uitplast? Eigenlijk levert het je enkel dure urine op… Ook is het zo dat als je van jezelf weet dat je voeding niet zo gezond is, je hier beter aan kan werken dan louter wat extra supplementen te nemen. Voeding bevat namelijk nog heel veel stoffen waarvan we nog niet weten welk nut ze juist voor ons hebben. We weten van veel stoffen nog niet hoeveel je ervan nodig hebt of waarvan we hun bestaan zelfs nog niet weten. Op lange termijn rendeert het dus veel meer om gezond te eten dan op pillen te leven. Het komt er dus op neer dat de enige geldige reden om iets extra bij te nemen, is als er uit bloeduitslagen blijkt dat je een tekort hebt aan iets.

De kleine percentjes..

Ten slotte wil ik nog beknopt iets zeggen over de ergogene of prestatiebevorderende middelen. Het nut van deze middelen kan enkel bekeken worden als alle andere componenten van presteren reeds op punt staan. Dit zijn onder andere de trainingsarbeid, basisvoeding, sportvoeding, maturiteit, slaapkwaliteit en -kwantiteit en het mentale aspect. Deze zaken zijn de componenten die de prestatie in belangrijke mate beïnvloeden.

Ergogene middelen kunnen daarentegen de prestatie slechts in heel beperkte mate beïnvloeden. We spreken dan over <1% tot een paar percenten. Algemeen genomen is dat ook het enige wat ze doen: prestatie beïnvloeden.

De andere componenten hebben een grotere impact op prestatie én bevorderen de algemene gezondheid. Voor sporters staat natuurlijk de prestatie centraal, maar een atleet is en blijft slechts een mens en mensen kunnen helaas ziek worden. Daarom zou ook voor een sporter gezondheid op de eerste plaats moeten komen. Een atleet die vaak ziek wordt, zal minder kunnen trainen, minder progressie kunnen maken en dus mogelijks niet al zijn/haar capaciteiten kunnen benutten. Zorg dus eerst dat alle andere componenten op punt staan voordat je ergogene voedingssupplementen gaat overwegen.

Conclusie: Wat je best onthoudt is dit

  • Een gezonde en gevarieerde voeding komt op de eerste plaats
  • Enkel als er tekorten blijken uit je bloeduitslagen, kan een voedingssupplement aangewezen zijn
  • Bespreek dit steeds met je arts/apotheek
  • It’s all in the name: supplement = iets bijkomstig/een aanvulling op je gewone voeding.

Bekijk hieronder de volledige video over supplementen met sportdiëtist Jens Lauwers. Vind je dit interessant? Heb je vragen? Laat het ons zeker weten!

Als je dit interessant, je vrienden misschien ook? Zou je het even willen delen? Daar doe je ons een ongelooflijk plezier mee 😉